على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1007

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و روى بگردانيدن و پشت دادن قوله تعالى وَلَّى مُدْبِراً . * و بر گردانيدن قوله تعالى ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ . و خشك شدن خرما . توليت ( tavliat ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - ذمه دارى و واگذارى امور املاك موقوفه . و سرپرستى و رياست مشاهد متبركه و مقابر مقدسه . و عمل توليت : كارى كه مربوط به اين اعمال باشد . و توليت دادن : متولى كردن و سرپرستى كارى را به كسى دادن . توليج ( tavlij ) م . ع . در حيات خود ببعض از فرزندان بخشيدن مال را كه مردم بشنوند و از سؤال باز مانند . توليد ( tavlid ) م . ع . زاينده گردانيدن و پروردن . توليد ( tavlid ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زائيده‌شدگى و موجودشدگى . توليدن ( tavlidan ) ف م . پ . بانگ زدن و بآواز بلند خواندن كسى را . توليدن ( tavlidan ) و ( tulidan ) ف ل . م . پ . خليدن و با تير زخم كردن . توليدن ( tulidan ) ف ل . پ . رسيدن و دور شدن و بيك سو رفتن . توليع ( tavli ' ) م . ع . پيسه گردانيدن و هر رنگى در آميختن ستور را . توليگان ( tulig n ) ا . پ . زغن و غليواج . توليه ( tavlih ) م . ع . و له توليها : اندوهگين و سرگشته گردانيد آن را . و وله المراة : جدائى انداخت در ميان آن زن و بچهء وى . تؤم ( toam ) و توم ( tum ) ع . ج . تومة . توم ( tum ) ا . ع . دانهء سيمين مانند مرواريد . و ا خ . نام دهى بانطاكيه . توم ( tavam ) ا خ . ع . نام دهى به يمامه . توما ( tum ) ا . پ . بلغت زند و پازند سير كه بتازى ثوم گويند . توماء ( tum ' ) ا خ . ع . دهى بدمشق . تومار ( tum r ) ا . پ . طومار كه لوله‌ايست از سيم و يا زر و در آن تعويذ نهاده بر گردن بندند . و كتاب و نامه و جريده و دفتر و فهرست و دفتر اعمال شخص در روز قيامت . تومان ( tavm n ) ا . ع . كتف التومان : منزل ششم از منازل قمر . تومان ( tovm n ) و ( tum n ) ا . پ . ده هزار و مبلغى از پول معادل ده هزار و درهم سيمين تازى كه تقريبا يك ثلث كمتر از درهم يونانست . و هر يك از ايالاتى كه از آنها ده هزار مرد جنگى خيزد مانند ايالت سمرقند كه داراى هفت تومان بوده و هفتاد هزار مرد جنگى از آنها بر مىخاسته . و قسمت بزرگ از هر طايفه . تومان‌دار ( tum n - d r ) ا . پ . سردار ده هزار لشكر كه اكنون امير تومان گويند . تومان‌دارى ( tum n - d ri ) ا . پ . سردارى و رياست ده هزار لشكر . تومة ( tumat ) ا . ع . دانهء مرواريد . ج : توم و تؤم ( toam ) . و گوشواره‌اى كه در آن دانهء بزرگ باشد . و بيضهء شترمرغ . و نيز تومة : واحد توم يعنى يك دانهء سيمين . و ام تومة : صدف و يا شترمرغ . تؤمرى ( to'moriy ) ا . ع . كسى يق ما بالدار تؤمرى اى احد . و ما رايت تؤمريا احسن منه او منها مذكر و مؤنث در وى يكسان است . تومز ( tavammoz ) م . ع . شتافتن . و برجستن در رفتار از شتابى . و جنبيدن سر نره وقت آليز و آن آمادگى قيام آنست . تومق ( tavammoq ) م . ع . بدوستى گرفتن . تومن ( tuman ) ا . پ . قصبه‌اى كه داراى صد پارچه ده باشد . تومن ( tavammon ) م . ع . افزون شدن فرزندان . تؤمور ( to'mur ) ا . ع . نشان كه از سنگ و جز آن در بيابانها سازند . ج : تآمير و كسى يق ما بالدار تؤمور اى احد . تومى ( tum ) ا خ . ع . نام يكى از حواريون . تومئة ( tavmeat ) م . ع . اشاره كردن . تون ( tun ) ا . پ . رودهء پاك نكرده . و زهدان و قرارگاه نطفه و رحم . و گلخن حمام . و ا خ . ولايتى در خراسان نزديك طبس . تون ( tavan ) ا . پ . بدن و جثهء آدمى . تون ( tun ) ا . ع . خرقه‌اى كه در آن كجة بازى كنند . توند ( toand ) پ . مخفف تواند . تونس ( tunos ) ا . پ . كشورى از افريقاى شمالى در كنار درياى بحر الروم كه داراى 167000 كيلومتر مربع زمين و 000 ، 200 ، 2 نفر جمعيت و در تحت حمايت دولت فرانسه مىباشد و شهر پايتخت اين كشور را كه داراى 000 ، 200 نفر جمعيت است نيز تونس مىنامند . تونسى ( tunosi ) ص . پ . منسوب به تونس . تونك ( tunak ) و ( tavnak ) ا پ . گنجينه و مخزن و انبار . تونكه ( tunake ) و ( tavnake ) ا . پ . گنجينه و مخزن و انبار . و شب و ليل . تونگر ( tavangar ) ا . پ . زبردست و باقوت و زورآور و توانا و مالدار و دولتمند . و حجام و سر تراش . تونگر دل ( tavangar - del ) و تونگر همت ( tavangar - hemmat ) ص . پ . با همت و گشاده‌دل و سخى و كريم . تونگرى ( tavangari ) ا . پ . قدرت و توانائى . و دولت و ثروت . تونگو ( tavangu ) ا . پ . حجام و سر تراش . و جامه‌دان و صندوق پول . و عنان .